آیین‌نامه انتخاب و ارزیابی داوران

هیئت داوران، مهم‌ترین رکن تخصصی «جایزه ادبی آوا» است و اعتبار علمی و فرهنگی جایزه، تا حد زیادی به شایستگی، استقلال و سلامت حرفه‌ای اعضای آن وابسته است.
این آیین‌نامه با هدف تعیین ضوابط انتخاب، انتصاب، ارزیابی و پایان همکاری اعضای هیئت داوران تدوین شده است.
*(برای چارچوب کلی به سند بنیادین، ماده ۸ و اساسنامه، مواد ۱۵ تا ۱۸ مراجعه شود)*

اعضای هیئت داوران باید علاوه بر حسن شهرت حرفه‌ای، از دانش، تجربه و توانایی لازم برای ارزیابی آثار ادبی برخوردار باشند.

در انتخاب داوران، عواملی مانند موارد زیر مورد توجه قرار می‌گیرد:

• معیار | توضیح
• سابقه نویسندگی | تألیف آثار ادبی معتبر
• سابقه پژوهش | فعالیت‌های پژوهشی در حوزه ادبیات
• سابقه ترجمه | ترجمه آثار ادبی
• ویراستاری | تجربه ویرایش متون ادبی
• نقد ادبی | سابقه نقد و بررسی آثار
• شناخت ادبیات کودک و نوجوان | آشنایی با این حوزه (در صورت نیاز)
• تجربه رویدادهای ادبی | حضور در جشنواره‌ها و جوایز ادبی
• توانایی بازخورد آموزشی | مهارت در ارائه بازخورد سازنده

عضویت در هیئت داوران، حق مکتسب ایجاد نمی‌کند و برای هر دوره به صورت مستقل بررسی و تصویب می‌شود.

پیشنهاد اعضای هیئت داوران توسط دبیر جایزه یا شورای سیاست‌گذاری ارائه می‌شود. انتصاب نهایی با تصویب شورای سیاست‌گذاری انجام خواهد شد.

پیش از آغاز همکاری، هر داور موظف است:

• مورد | توضیح
• سوگند خدمت | امضای سوگند خدمت اعضای جایزه (سند شماره ۲۷)
• تعهد محرمانگی | پذیرش تعهدنامه اخلاق حرفه‌ای
• فرم تعارض منافع | تکمیل فرم اعلام تعارض منافع (سند شماره ۳۱)
• شرکت در کالیبراسیون | حضور در دوره کالیبراسیون (پیوست ۲ سند ۱۲)

هر داور موظف است:

• آثار را شخصاً مطالعه کند
• ارزیابی را در مهلت مقرر انجام دهد
• بازخوردهای لازم را ثبت کند
• محرمانگی را رعایت کند
• از هرگونه ارتباط خارج از ضوابط با شرکت‌کنندگان خودداری کند

هر داور حق دارد:

• نظر تخصصی خود را آزادانه بیان کند
• بدون فشار بیرونی رأی دهد
• در جلسات تخصصی دیدگاه خود را مطرح کند
• در صورت وجود تعارض منافع، از داوری یک اثر انصراف دهد

پس از پایان هر دوره، عملکرد هر داور بر اساس شاخص‌های مصوب ارزیابی می‌شود.

• شاخص | توضیح
• رعایت زمان‌بندی | ارسال به‌موقع ارزیابی‌ها
• کیفیت بازخوردها | دقت و مفید بودن بازخوردها
• پایبندی به شیوه‌نامه | رعایت معیارهای ارزیابی
• همکاری حرفه‌ای | مشارکت در جلسات
• رعایت محرمانگی | عدم افشای اطلاعات
• نتایج کالیبراسیون | هماهنگی با سایر داوران

نتایج این ارزیابی صرفاً برای ارتقای کیفیت هیئت داوران استفاده می‌شود و تا حد امکان جنبه آموزشی خواهد داشت.

همکاری داور ممکن است در موارد زیر پایان یابد:

• استعفا
• پایان دوره
• عدم تمایل به ادامه همکاری
• نقض مقررات یا اخلاق حرفه‌ای
• از دست دادن شرایط لازم برای عضویت

پیش از تصمیم به عدم تمدید همکاری به دلیل عملکرد یا تخلف، فرصت ارائه توضیحات به داور داده خواهد شد.

دبیرخانه موظف است «بانک اطلاعاتی داوران» را ایجاد و نگهداری کند.

این بانک شامل موارد زیر است:

• سوابق علمی و حرفه‌ای
• تخصص‌ها و حوزه‌های داوری
• آموزش‌های طی‌شده
• ارزیابی عملکرد هر دوره
• سوابق همکاری با جایزه

• انتخاب آگاهانه‌تر داوران
• توسعه نسل جدید داوران
• حفظ کیفیت جایزه
• تنوع بخشی به ترکیب داوران

شورای سیاست‌گذاری در انتخاب اعضای هیئت داوران، تا حد امکان، به ایجاد ترکیبی متوازن از تخصص‌ها، تجربه‌ها و دیدگاه‌های ادبی توجه خواهد کرد.
این توازن می‌تواند با حضور افرادی از حوزه‌های مختلف از جمله تأمین شود:

• نویسندگی
• نقد ادبی
• ویراستاری
• ترجمه
• پژوهش ادبی
• آموزش داستان‌نویسی
• ادبیات کودک و نوجوان (در صورت نیاز)

هدف از این اصل، بهره‌گیری از تنوع تخصصی و افزایش دقت و کیفیت داوری است و نباید به گونه‌ای اجرا شود که استقلال رأی داوران یا معیارهای شایستگی علمی و حرفه‌ای تحت تأثیر قرار گیرد.

شورای سیاست‌گذاری موظف است در هر دوره، ترکیب هیئت داوران را به گونه‌ای انتخاب کند که از غلبه یک نگاه، یک مکتب ادبی یا یک پیشینه حرفه‌ای خاص بر فرآیند داوری جلوگیری شود و ارزیابی آثار از زوایای متنوع و تخصصی انجام گیرد.