شیوه‌نامه داوری جایزه

شیوه‌نامه داوری جایزه ادبی آوا با هدف تضمین عدالت، استقلال، شفافیت، بی‌طرفی و کیفیت علمی فرآیند ارزیابی آثار تدوین شده است. این شیوه‌نامه، تنها مرجع تعیین‌کننده قواعد داوری است و سایر اسناد به آن ارجاع می‌دهند.
هیئت داوران موظف است در تمامی مراحل، مفاد این شیوه‌نامه را رعایت کند.
*(برای اصول حاکم بر داوری به سند بنیادین، ماده ۸ و اساسنامه، مواد ۱۶ تا ۱۸ مراجعه شود)*

داوران در تصمیم‌گیری کاملاً مستقل هستند و هیچ شخص یا نهادی حق اعمال نفوذ در آرای آنان را ندارد.

تمامی آثار صرفاً بر اساس کیفیت ادبی ارزیابی می‌شوند. هیچ عامل دیگری از جمله نام نویسنده، جنسیت، محل سکونت، مدرسه، وضعیت اقتصادی، سوابق قبلی یا آشنایی با برگزارکننده نباید در ارزیابی مؤثر باشد.

تمام آثار با کد اختصاصی بررسی می‌شوند. داوران تا پایان فرآیند، هیچ اطلاعی از هویت نویسندگان نخواهند داشت.

داوران موظف‌اند:

• آثار را در اختیار دیگران قرار ندهند
• درباره نتایج پیش از اعلام رسمی اظهار نظر نکنند
• نسخه‌ای از آثار را نزد خود نگه ندارند

هر داور موظف است در صورت احتمال تعارض منافع، پیش از بررسی اثر موضوع را به دبیرخانه اعلام کند.
مصادیق تعارض منافع شامل موارد زیر است:

• خویشاوندی با نویسنده
• رابطه استادی و شاگردی مستقیم
• همکاری حرفه‌ای مستمر
• هرگونه منفعت مشترک

برای ایجاد وحدت رویه، هر اثر بر اساس معیارهای زیر ارزیابی می‌شود:

• معیار | حداکثر امتیاز
• ایده و خلاقیت | ۲۰
• ساختار داستان | ۱۵
• شخصیت‌پردازی | ۱۵
• روایت و کشش داستان | ۱۵
• زبان و نثر | ۱۵
• انسجام و پایان‌بندی | ۱۰
• تأثیرگذاری | ۵
• تناسب با موضوع فراخوان | ۵
• جمع کل | ۱۰۰

• معیار | توضیح
• ایده و خلاقیت | داور بررسی می‌کند که ایده داستان تا چه اندازه نو، خلاقانه و دارای نگاه مستقل است
• ساختار | بررسی آغاز، گره‌افکنی، اوج و پایان داستان
• شخصیت‌پردازی | میزان باورپذیری، عمق و تحول شخصیت‌ها
• روایت | نحوه پیشبرد داستان، حفظ ریتم و جذابیت روایت
• زبان | روانی، دقت، زیبایی و تناسب زبان با گروه سنی نویسنده
• انسجام | ارتباط منطقی اجزای داستان و کیفیت پایان‌بندی
• تأثیرگذاری | توانایی داستان در ایجاد همدلی، تفکر یا ماندگاری در ذهن مخاطب
• تناسب با فراخوان | در صورتی که موضوع مسابقه مشخص باشد، میزان انطباق اثر با آن بررسی می‌شود

هر داور به طور مستقل آثار را ارزیابی می‌کند.

امتیاز هر معیار به صورت عددی ثبت می‌شود.

پس از پایان داوری، میانگین امتیازات هر اثر محاسبه خواهد شد.

در صورت اختلاف چشمگیر میان امتیازات داوران (بیش از ۲۰ امتیاز)، اثر می‌تواند برای بررسی مجدد در جلسه نهایی مطرح شود.

داور موظف است برای امتیازهای بسیار بالا (بالای ۹۰) یا بسیار پایین (زیر ۴۰)، توضیحی مستند ثبت کند. این توضیحات مبنای تهیه بازخورد آموزشی خواهد بود.

دبیرخانه پیش از ارسال آثار برای داوری، آن‌ها را از نظر موارد زیر بررسی می‌کند:

• رعایت شرایط عمومی فراخوان
• کامل بودن مدارک
• انطباق با مقررات

این بررسی به منزله ارزیابی ادبی اثر نیست.

آثار به صورت ناشناس میان داوران تقسیم می‌شوند. هر اثر توسط حداقل دو داور ارزیابی می‌شود.
آثار با میانگین امتیاز بالای ۶۰ به مرحله دوم راه می‌یابند.

آثار راه‌یافته توسط داوران دیگری نیز بررسی می‌شوند. پس از این مرحله، فهرست بلند (Longlist) شامل حداکثر ۳۰ اثر منتشر می‌شود.

از میان فهرست بلند، با بررسی مجدد، فهرست کوتاه (Shortlist) شامل حداکثر ۱۰ اثر انتخاب می‌شود.

در جلسه نهایی، هیئت داوران درباره موارد زیر تصمیم‌گیری می‌کند:

• اثر یا آثار برگزیده
• آثار شایسته تقدیر
• آثار منتخب برای چاپ

جلسات هیئت داوران با هدف بررسی آثار راه‌یافته به مراحل پایانی و ایجاد وحدت رویه برگزار می‌شود.

اختلاف‌نظر میان داوران امری طبیعی است. تصمیم نهایی با رأی‌گیری و با اکثریت آرا اتخاذ خواهد شد.

هیچ داوری حق ندارد سایر اعضا را برای تغییر رأی تحت فشار قرار دهد.

داور موظف است:

• آثار را با دقت و در زمان مقرر مطالعه کند
• نسبت به همه آثار احترام حرفه‌ای داشته باشد
• از هرگونه اظهار نظر عمومی درباره آثار پیش از اعلام نتایج خودداری کند
• اطلاعات آثار را در اختیار دیگران قرار ندهد
• در صورت ناتوانی در ادامه داوری، موضوع را فوراً به دبیرخانه اطلاع دهد

گزارش‌های آموزشی تهیه‌شده بر اساس یادداشت‌های داوران، صرفاً با هدف کمک به رشد شرکت‌کنندگان تدوین می‌شود.

بازخورد آموزشی شامل موارد زیر است:

• نقاط قوت اثر
• زمینه‌های قابل بهبود
• ارزیابی در هر معیار
• پیشنهادهای آموزشی
• منابع مطالعاتی متناسب با نقاط ضعف

این گزارش‌ها نباید به‌گونه‌ای تنظیم شوند که هویت داور یا مباحث محرمانه جلسات را آشکار کنند.

تعریف سطوح عملکرد:

• سطح | امتیاز | توضیح
• عالی | ۱۸-۲۰ | خلاقیت و نوآوری چشمگیر، اجرای بی‌نقص
• خوب | ۱۴-۱۷ | خلاقیت قابل‌توجه، اجرای خوب
• قابل قبول | ۱۰-۱۳ | ایده‌های معمولی، اجرای متوسط
• نیازمند بهبود | ۶-۹ | ضعف در خلاقیت یا اجرا
• ضعیف | ۰-۵ | فاقد خلاقیت یا اجرای نامناسب

ماده ۱- الزام به کالیبراسیون
پیش از آغاز داوری رسمی هر دوره، تمامی اعضای هیئت داوران موظف‌اند در فرآیند «کالیبراسیون داوری» شرکت کنند. عدم شرکت در این فرآیند، مانع از آغاز فعالیت داوری خواهد بود.
ماده ۲- هدف
هدف از کالیبراسیون، ایجاد برداشت مشترک از معیارهای ارزیابی، کاهش اختلاف‌های ناشی از تفاوت سلیقه، افزایش عدالت و ارتقای کیفیت داوری است.
ماده ۳- شیوه اجرا

1. دبیرخانه چند اثر نمونه را که نماینده سطوح مختلف کیفی باشند، بدون ذکر نام نویسنده در اختیار همه داوران قرار می‌دهد
2. هر داور آثار را به‌طور مستقل و بر اساس شیوه‌نامه امتیازدهی ارزیابی می‌کند
3. نتایج در جلسه‌ای تخصصی بررسی می‌شود
4. اختلاف امتیازها تحلیل و درباره نحوه تفسیر معیارها گفت‌وگو می‌شود

ماده ۴- استقلال رأی
کالیبراسیون به معنای یکسان‌سازی سلیقه ادبی داوران نیست. هدف آن، ایجاد برداشت مشترک از معیارهای مصوب است و استقلال رأی هر داور در ارزیابی آثار حفظ خواهد شد.

شاخص‌های کیفیت عملکرد داوران:

• شاخص | توضیح
• پایبندی به زمان‌بندی | ارسال به‌موقع ارزیابی‌ها
• کامل بودن توضیحات | ثبت دلایل امتیازها
• انطباق با شیوه‌نامه | رعایت معیارهای ارزیابی
• همکاری حرفه‌ای | مشارکت در جلسات و کالیبراسیون
• رعایت محرمانگی | عدم افشای اطلاعات

توجه: این شاخص‌ها صرفاً برای ارتقای کیفیت استفاده می‌شوند و رویکرد تنبیهی ندارند.